PHÒNG TRÁNH VIÊM DA CƠ ĐỊA Ở TRẺ

Nguyên nhân và cơ chế gây bệnh 

>>Thuốc đông y điều trị viêm da tận gốc

Về mặt cơ địa, bệnh có yếu tố di truyền rõ rệt (bố và mẹ bị VDCĐ thì 80% con mắc bệnh này, một trong hai người bị thì xác xuất bệnh ở con là 50%). Ngoài ra, da khô, suy giảm miễn dịch cũng có thể gây bệnh.

Bệnh cũng có thể do các tác nhân kích thích như thần kinh, sang chấn tâm lý, thay đổi nội tiết, rối loạn chuyển hóa, bụi, phấn hoa, dị ứng thức ăn như sữa, lạc, tôm, cua, do vi khuẩn, vi rút, nấm... Do môi trường, khí hậu, bệnh thường xảy ra vào mùa khô, khi độ ẩm không khí quá thấp. Hoặc do thay đổi miễn dịch, da kém bền vững do hàng rào vật lý, hóa học và hàng rào tế bào bị tổn thương suy giảm, thay đổi miễn dịch máu…

Triệu chứng của viêm da cơ địa

Biểu hiện ở trẻ dưới 2 tuổi là mụn nước tập trung thành từng đám. Các mụn nước tiến triển qua các giai đoạn: Tấy đỏ - sẩn - mụn nước – chảy nước - đóng vảy - bong vảy. Vị trí hay gặp ở má, trán, cằm, có thể ở tay, chân, lưng, bụng … và có tính chất đối xứng.

Biến chứng 

Dù là bệnh ngoài ra, nhưng nếu không được điều trị kịp thời và dứt điểm, bệnh cũng sẽ dễ dẫn đến biến chứng và nhiều khi biến chứng còn khá nặng nề. Biến chứng trước hết là bội nhiễm là thương tổn trợt, loét, rỉ dịch.

Bệnh có thể gây chàm chốc hóa thường do bội nhiễm tụ cầu vàng. Một biến chứng nặng nề khác làviêm cầu thận cấp nếu chàm chốc hóa và bội nhiễm không được điều trị kịp thời.

Ở trẻ từ 2 tuổi – 12 tuổi, thương tổn cơ bản là sẩn nổi cao hơn mặt da, tập trung thành mảng hoặc rải rác. Có thể gặp mụn nước tập trung thành đám. Dày da, lichen hóa. Vị trí thường ở mặt duỗi hay nếp gấp như khuỷu tay, khoeo chân, cổ tay, mi mắt.

Chẩn đoán viêm da cơ địa

Trẻ ngứa kèm theo ít nhất 3 trong 5 đặc điểm sau: Tiền sử có chàm ở nếp gấp ( hoặc ở má của trẻ em dưới 10 tuổi), tiền sử cá nhân bị các bệnh Atopy hô hấp, tiền sử khô da lan tỏa, hiện tại có chàm nếp gấp (hoặc ở má, trán ở trẻ em dưới 4 tuổi), phát bệnh trước 2 tuổi.

Bệnh có thể dễ gây nhầm lẫn với các bện, ghẻ, ban đỏ, vảy trắng, viêm da da dầu, vảy nến.

Tiến triển của bệnh viêm da cơ địa

Bệnh tiến triển dai dẳng thành từng đợt cấp tính, mạn tính và có liên quan tới nhiều yếu tố như thức ăn, nhiễm trùng đường hô hấp, nhiễm trùng tại chỗ, khí hậu, rối loạn tiêu hóa…Khoảng gần 50% bệnh ổn định khi ở tuổi thiếu niên, nhưng cũng nhiều trường hợp bệnh tồn tại lâu trong nhiều năm cho đến tuổi trưởng thành.

Thông thường bệnh tiến triển qua các giai đoạn:

Cấp tính: Thương tổn chảy nước nhiều, phù nề, da đỏ, ngứa nhiều. Hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi.

Bán cấp: Thương tổn giảm phù nề, giảm xuất tiết, khô hơn.

Mạn tính: Hay gặp ở lứa tuổi trên 10, thương tổn là các sẩn, mảng da dày Lichen hóa, màu thâm, rất ngứa, thương khu trú, dai dẳng khó điều trị.

Điều trị bệnh viêm da cơ địa

Nguyên tắc: Chăm sóc da, khống chế các yếu tố thuận lợi cho bệnh, giảm ngứa, chống viêm, chống nhiễm trùng.

Khi chăm sóc da, cần hạn chế xà phòng, các chất tẩy rửa, nên tắm sữa tắm dịu nhẹ, không tắm nước quá nóng, quá lâu, dùng các loại kem làm ẩm da thích hợp bôi ngay sau tắm, có thể lưu kem trên da cả ngày, nhất là mùa đông: Aderma Exomega, EllgyH20.

Khống chế các yếu tố vượng bệnh cần tránh các kích thích bệnh: Chà xát, gãi, sang chấn thần kinh, tránh tiếp xúc bụi nhà, lông súc vật, len, tơ… Tránh côn trùng đốt, tránh nuôi súc vật: chó mèo… không gãi, cắt móng tay, không cần ăn kiêng nghiêm ngặt, không tắm muối.

Để giảm ngứa dùng kháng Histamin như Phenergan, Loratadin, Cetirizin. Chống nhiễm trùng, dùng kháng sinh tại chỗ như Fucidin, Foban và kháng sinh toàn thân như Cefaclor…

Để chống viêm, bác sĩ sẽ đánh giá đúng giai đoạn bệnh và chỉ định sử dụng dạng bào chế cho phù hợp. Ở gia đoạn cấp, dùng dung dịch như, milian, xanh metylen… Ở giai đoạn bán cấp, dùng các loại hồ, kem làm dịu da như hồ nước, hồ tetra Pred… và giai đoạn mạn tính, dùng các loại thuốc mỡ, thuốc khử oxy,quang hóa trị liệu, ức chế miễn dịch: Corticoid, tacrolimus, UVB, PUVA, …

CÁC DẠNG VIÊM DA CƠ ĐỊA

Tuổi nào cũng có nguy cơ mắc dị ứng nhưng riêng trẻ nhỏ thì dễ bị dị ứng từ đường tiêu hóa do sự phát triển của hệ thống tiêu hóa chưa hoàn chỉnh, hệ thống miễn dịch chưa cân bằng, và lần đầu trong đời tiếp xúc với các loại thức ăn khác nhau, v.v…

1. Dị ứng là gì?

>>Điều trị viêm da cơ địa tận gốc

Dị ứng là phản ứng của cơ thể đối với các tác nhân “lạ” từ bên ngoài. Bình thường trong cơ thể luôn có các thành phần bảo vệ tựa như các đội quân. Khi có “kẻ lạ” xâm nhập thì lập tức các đội quân sẽ chống lại ngay để bảo vệ cho cơ thể. Sự “đánh nhau” quá mức giữa 2 bên sẽ tạo ra dị ứng.

2. Các tác nhân lạ là những tác nhân nào?

Có thể là thực phẩm, thuốc men, phấn hoa, bụi bặm, các loại nọc độc côn trùng, v.v… hay đôi khi chỉ đơn giản là sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ môi trường.

3. Tác nhân lạ xâm nhập vào cơ thể bằng cách nào?

Chúng có thể tiếp xúc với cơ thể qua nhiều đường: qua da, qua đường hô hấp hoặc qua đường tiêu hóa. Đặc biệt, sự xâm nhập qua đường tiêu hóa thực sự là mối hiểm nguy tiềm tàng do diện tích tiếp xúc của đường tiêu hóa lớn hơn nhiều so với đường hô hấp và da.

4. Biểu hiện của dị ứng:

Rất đa dạng qua nhiều cách và với nhiều mức độ khác nhau. Thường thấy là biểu hiện ngoài da như nổi mẩn ngứa, đỏ da, nổi mề đay, hoặc chàm, viêm da dị ứng. Hoặc có thể là đột ngột nhảy mũi hắt hơi, chảy nước mũi, ho khan liên hồi, khò khè, khó thở. Biểu hiện ở đường tiêu hóa khá thường gặp nhưng triệu chứng không rõ ràng và dễ bị bỏ sót như ói mửa, tiêu lỏng, hoặc nặng hơn là ói ra máu, đi tiêu ra máu, v.v…Tuy nhiên, dạng nặng nhất của dị ứng là sốc phản vệ: người bị dị ứng có thể tử vong nếu không được cứu chữa kịp thời.

5. Những đối tượng nào có thể mắc dị ứng?

Tuổi nào cũng có nguy cơ mắc dị ứng, nhưng riêng trẻ nhỏ thì dễ bị dị ứng từ đường tiêu hóa do sự phát triển của hệ thống tiêu hóa chưa hoàn chỉnh, hệ thống miễn dịch chưa cân bằng và lần đầu trong đời tiếp xúc với các loại thức ăn khác nhau, v.v…

Rất nhiều nghiên cứu cho thấy rằng dị ứng từ đường tiêu hóa ở trẻ nhỏ càng dễ xảy ra nếu trẻ không được bú mẹ trong những tháng đầu đời. Sữa bò là tác nhân gây dị ứng thường gặp nhất ở trẻ nhỏ. Thông thường, nếu bé dị ứng với sữa bò thì mọi người hay nghĩ đến chuyển sang sữa đậu nành. Tuy nhiên, có một điều các bà mẹ ít biết là sữa đậu nành cũng có nguy cơ gây dị ứng cao không kém gì sữa bò và trong 10 bé dị ứng với sữa bò thì có khoảng 4 bé cũng dị ứng luôn với sữa đậu nành, nên việc chuyển sang sữa có nguồn gốc từ đậu nành ở những bé này là không có tác dụng.

Một điều quan trọng nữa là yếu tố gia đình. Nếu một trong hai, cha hoặc mẹ có tiền sử dị ứng thì con có 25-30% khả năng bị dị ứng, và con số này tăng lên đến 50-80% nếu cả hai cha mẹ đều có tiền sử dị ứng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là nếu cha mẹ không dị ứng thì con cũng không dị ứng. Ngay cả khi cả cha lẫn mẹ đều không có tiền sử dị ứng thì đứa trẻ vẫn có 15% khả năng dễ mắc dị ứng. Tóm lại, dị ứng “không chừa một ai”.

6. Có thể phòng ngừa các bệnh dị ứng được không?

Có thể và nên làm ngay từ rất sớm. Lúc mang thai, bà mẹ nên có chế độ ăn cân bằng các chất và không được hút thuốc. Ngay sau khi sinh, bé phải được bú mẹ sớm và tiếp tục bú mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu. Thức ăn bổ sung chỉ nên cho khi bé trên 4-6 tháng tuổi, lúc đường tiêu hoá của bé đã tương đối hoàn chỉnh và sẵn sàng tiếp nhận các dạng thức ăn mới ngoài sữa. Môi trường sống trong lành, ít bụi bặm, không khói thuốc cũng là điều cần làm.

Nếu vì lý do nào đó mà trẻ không được bú mẹ hoặc cần bổ sung thêm sữa ngoài sữa mẹ thì sữa giảm dị ứng (ký hiệu là H.A - hypoallergenic) là loại sữa nên chọn. Điểm mấu chốt giúp sữa có tác dụng giảm dị ứng là do đạm trong sữa đã được thuỷ phân, hay nói cách khác là đã được cắt nhỏ ra. Đạm càng lớn thì càng dễ gây dị ứng, đạm càng cắt nhỏ thì càng ít gây dị ứng. Tuỳ lượng đạm được cắt nhiều hay ít mà ta có sữa có đạm thuỷ phân hoàn toàn hay thuỷ phân một phần. Về lý thuyết, đạm thuỷ phân càng nhiều thì sẽ ít gây dị ứng, nhưng nếu thuỷ phân nhiều quá thì mùi vị sẽ đắng, khó uống và không tạo dung nạp với sữa bò cho trẻ sau này. Trong thực tế, sữa có đạm thuỷ phân một phần là lựa chọn phù hợp nhất, vì nó vẫn có đầy đủ tác dụng chống dị ứng, đồng thời mùi vị cũng dễ uống, giá thành rẻ hơn và đặc biệt giúp dần tạo dung nạp với sữa bò sau này. Ngoài ra, sữa được bổ sung probiotics cũng là một lựa chọn lý tưởng vì bổ sung probiotics trong chế độ ăn của trẻ từ lâu đã được chứng minh là một trong những phương pháp phòng ngừa dị ứng hữu hiệu.

CÁCH PHÒNG TRÁNH VIÊM DA CƠ ĐỊA

Làm thế nào để phòng tránh?

Cho đến nay, việc dự phòng và điều trị bệnh viêm da cơ địa còn gặp không ít khó khăn, bởi vì nguyên nhân của nó rất phức tạp. Khi nghi ngờ bị viêm da cơ địa thì cần cho người bệnh đi khám chuyên khoa da liễu, nhất là trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh.

>>Thuốc nam điều trị khỏi viêm da cơ địa

Luôn luôn giữ cho da sạch sẽ, bấm móng tay và đi găng tay để không bị trầy xước da gây nhiễm khuẩn khi gãi. Nên mặc các loại quần áo vải mỏng, mềm, không có khả năng gây dị ứng. Hàng ngày nên tắm bằng nước ấm (không nên dùng nước quá nóng). Vệ sinh môi trường sống cũng là vấn đề cần quan tâm để hạn chế mắc bệnh viêm da dị ứng. Không nên nuôi động vật trong nhà, nhất là mèo, chó.

Việc điều trị cho người viêm da dị ứng nên theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu. Tuyệt đối không tự mua thuốc để tự điều trị hoặc người nhà khi không có kiến thức chuyên môn về y học.

VIÊM DA CƠ ĐỊA VÀO MÙA LẠNH

Viêm da dị ứng là tổn thương viêm cấp hay mạn tính, thường gặp ở người có cơ địa dị ứng cho nên còn được gọi là viêm da cơ địa. Tuy bệnh ít gây nguy hiểm nhưng gây nhiều phiền toái cho người bệnh.

Nguyên nhân phức tạp

Nguyên nhân gây viêm da cơ địa rất phức tạp tùy theo từng người nhưng chủ yếu là do cơ địa, môi trường sống và di truyền. Bệnh viêm da cơ địa thường xuất hiện ở những người có cơ địa dị ứng như chàm, nổi mề đay, dị ứng với thời tiết, dị ứng với nước, hóa chất, thuốc, ký sinh trùng (mò, mạt), lông chó, mèo hoặc một số thực phẩm (trứng, tôm, cua...).

Muốn biết được nguyên nhân thì phải xác định được dị nguyên (chất kích thích gây dị ứng). Tuy vậy, việc làm này hiện nay còn gặp khó khăn với nhiều lý do khác nhau. Nhiều trường hợp bệnh có liên quan đến yếu tố di truyền (ông, bà, bố, mẹ cũng bị viêm da dị ứng hoặc bị các bệnh dị ứng như hen phế quản, mề đay...).

>>Làm gì khi trẻ bị viêm da cơ địa

Khi trời lạnh cần mặc ấm để tránh viêm da cơ địa

Yếu tố môi trường sống cũng có vai trò đáng kể trong việc làm gia tăng tỷ lệ trẻ mắc bệnh viêm da cơ địa. Môi trường sinh sống trong sạch, ít bụi, ít chất thải thì nguy cơ mắc bệnh viêm da dị ứng có thể được cải thiện một cách đáng kể.

Bệnh hay gặp vào mùa lạnh, hanh khô

Hầu hết các trường hợp viêm da cơ địa đều có bất thường về tính chất của da. Da khô có thể gặp quanh năm nhưng rõ nhất vẫn là vào mùa lạnh, khô hanh. Da thường có nốt sần, ban đỏ, mụn nước. Mụn nước có khi kết hợp lại thành từng mảng.

Triệu chứng ngứa là điển hình nhất gặp ở hầu hết các trường hợp viêm da cơ địa. Đối với trẻ nhỏ khi ngứa, trẻ sẽ gãi do không tự kiềm chế được, nếu móng tay dài sẽ làm trầy xước, chảy máu và rất dễ bị nhiễm khuẩn gây lở loét, mưng mủ và da ở vùng này thường bị dày lên. Bởi vì trên da người bình thường có rất nhiều loại vi khuẩn, chúng sống ở đó với vai trò cộng sinh nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi chúng sẽ gây bệnh (người ta gọi là vi khuẩn gây bệnh cơ hội). Vì vậy, trong các trường hợp như thế này sẽ làm tình trạng viêm da nặng thêm hơn rất nhiều gây khó khăn cho điều trị và khi khỏi dễ để lại sẹo.

Ngoài triệu chứng da khô, nổi ban, mụn nước vùng bị viêm còn có thể bị nứt nẻ, có khi không gãi cũng gây chảy máu.

Vị trí hay gặp viêm da cơ địa là sau tai, má, cằm, mạng sườn, tay, chân. Ở những người bệnh có hệ thống miễn dịch hoạt hóa mạnh thì da ở vùng đó khô, ngứa, nứt và đỏ ửng. Đồng thời da ở vùng viêm luôn luôn có hiện tượng đóng vảy, bong vảy.

Viêm da dị ứng có thể có cơn kịch phát do bệnh tiến triển nhanh, gặp dị ứng nguyên phức tạp. Bệnh không lây nhiễm thành dịch nhưng hay bị tái phát.

Tuy vậy, trên cùng một cơ thể nếu bị viêm da cơ địa kèm theo có nhiễm khuẩn thì có thể làm lây lan nhiều vị trí khác trên cơ thể. Ngoài ra, viêm da cơ địa có thể gây viêm da thần kinh, thậm chí gây biến chứng ở mắt do dị ứng xảy ra ngứa trong và xung quanh mí mắt có thể gây viêm kết mạc.

BIỂU HIỆN THƯỜNG GẶP BỆNH VIÊM DA

1. Các biểu hiện của bệnh

Ở trẻ nhỏ: Tùy theo từng giai đoạn mà bệnh có biểu hiện khác nhau:

- Giai đoạn cấp tính: Các mụn nước tập trung thành từng đám trên nền da đỏ, phù nề, chảy nước, ngứa nhiều.

- Giai đoạn bán cấp: thương tổn da ít phù hơn, bắt đầu khô và ngứa ít.

- Giai đoạn mạn tính: da dày, bong vảy, lichen hóa, vẫn còn ngứa.

Nếu bị bội nhiễm thì xuất hiện thêm các mụn mủ, đau, rát, có thể loét… Vị trí thương tổn hay gặp nhất là ở má, trán, cằm. Trường hợp nặng, thương tổn lan ra tay, chân, mình.

>>Lý do trẻ bị viêm da cơ địa

Ở trẻ lớn/người lớn:

Thương tổn cơ bản là các sẩn màu nâu tập trung trên nền da dày, rất ngứa. Vị trí hay gặp nhất là các nếp gấp như vùng khoeo chân, khuỷu tay, cổ, nách…

Phòng bệnh và điều trị

Đây là một bệnh da mạn tính, căn nguyên phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố nên cần có một chiến lược điều trị, quản lí đúng đắn, lâu dài. Chiến lược bao gồm: chăm sóc, điều trị, tư vấn, phòng bệnh.

Chăm sóc: luôn luôn giữ cho da bé được sạch sẽ, ẩm bằng cách: cắt móng tay, móng chân, tắm nước ấm ngày một lần, bôi các chất làm ẩm da. Phải mặc rộng, thoáng, tránh kích thích, làm xây xước da.

Điều trị: sử dụng các loại thuốc phù hợp từng giai đoạn bệnh:

- Cấp tính: dung dịch Jarish đắp thương tổn (bằng gạc) ngày 2-3 lần. Kháng histamin để an thần và chống ngứa.

- Bán cấp: bôi các loại hồ, kem: Kem kẽm, hồ nước, kem có corticoid, protopic, kháng histamin.

- Mạn tính: mỡ corticoid, mỡ kháng sinh, mỡ salicyle, protopic, chống ngứa, an thần bằng kháng Histamin.

Cần chú ý trong điều trị:

- Lúc bệnh đã giảm hay đã ổn định vẫn phải tiếp tục bôi thuốc. Tuy nhiên cần thay đổi, không nên bôi một loại thuốc quá 10 ngày.

- Không lạm dụng corticoid: Thuốc này bôi không quá 10 ngày, không sử dụng loại corticoid nặng cho trẻ em.

- Sử dụng kháng sinh khi có bội nhiễm.

- Trẻ lớn/người lớn có thể sử dụng các phương pháp khác như ánh sáng trị liệu, chiếu tia cực tím, các thuốc ức chế miễn dịch.

Đảm bảo chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý. Tránh dùng các thuốc không rõ nguồn gốc điều trị.

NGHIÊN CỨU BỆNH VIÊM DA Ở TRẺ

Bệnh viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh dân gian thường gọi là “cứt trâu”. Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh có biểu hiện là các đám sần đỏ, mụn nước ở hai má hoặc các tổn thương sần trên đầu với nhiều vảy tiết màu vàng ẩm ướt hoặc màu nâu xám khô. Khi lấy hết những vảy da thì nền da ở dưới có màu đỏ, tiết dịch hoặc khô. Đó là tình trạng viêm da phía dưới lớp vảy. Bệnh hay phát từ 2-4 tháng tuổi sau sinh. Bệnh nhân có thể chỉ bị viêm trên da đầu hoặc chỉ bị viêm da ở mặt hoặc cả hai vị trí. Đôi khi còn có thêm các đám viêm da khác trên cổ và thân mình. Các cháu thường bị ngứa. 

>>Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh

Về điều trị:

Trước tiên cần chăm sóc da đầu đúng cách: Không chà xát để làm bong vảy, không cạy vảy vì có thể làm viêm da nặng lên. Gội đầu cách 1 ngày 1 lần. Bôi mỡ salicylic 3% trước khi gội 4 giờ. Dưới tác dụng của thuốc khi gội đầu vảy sẽ bong ra rất dễ dàng. Khi hết vảy thì không bôi mỡ salicylic nữa. Có thể sử dụng saforel hoặc physiogel hoặc nước chanh hòa loãng để gội đầu. 

Bôi thuốc: Tại chỗ có thể bôi một trong các chế phẩm có chứa corticoid hoạt phổ nhẹ như eumovate bôi ngày 1 lần trong 5-7 ngày. Bôi kem hoặc mỡ fucidic acid 2%, bôi ngày 1 lần trong 1-2 tuần. 

Theo Sức khỏe & đời sống

CÁCH ĐIỀU TRỊ VIÊM DA CƠ ĐỊA Ở TRẺ

Điều trị:

- Tư vấn cho người bệnh tránh chà xát, không gãi là một việc rất quan trọng. Đồng thời cho các thuốc bôi, thuốc uống chống ngứa cho bệnh nhân. Bôi kem dưỡng ẩm rất cần thiết vừa có tác dụng chống khô da vừa có tác dụng tránh ngứa, hạn chế tái phát. Kem dưỡng ẩm phải được sử dụng hàng ngày và dùng lâu dài sau khi triệu chứng đã được cải thiện. Loại trừ và tránh các chất gây dị ứng như đề cập ở trên. Tư vấn cho bố mẹ bệnh nhân không dùng đồ len dạ trực tiếp vào da của trẻ, bố mẹ và những người chăm sóc trẻ cũng cần tránh dùng đồ len dạ khi tiếp xúc với trẻ.

>>Thức ăn cho trẻ bị viêm da

Điều trị viêm da cơ địa cần rất cẩn trọng, có sự hợp tác rất chặt chẽ giữa thày thuốc và người bệnh, đối với trẻ nhỏ là bố mẹ bệnh nhân. Tuỳ theo giai đoạn bệnh là cấp tính, bán cấp hay mạn tính mà cho thuốc bôi phù hợp.

- Viêm da cơ địa cấp tính: cần đắp ẩm thương tổn và bôi kem corticoit+ kháng sinh. Cho kháng sinh uống để chống tụ cầu trùng vàng trong trường hợp bội nhiễm. Kháng histamin chống dị ứng và chống ngứa.

- Viêm da cơ địa bán cấp và mạn tính được điều trị bằng các thuốc sau:

+ Làm ẩm da bằng kem bôi hoặc sữa tắm có kem.

+ Thuốc corticosteroid: rất có hiệu quả đối với viêm da cơ địa nhưng lại gây nhiều tác dụng phụ nguy hại nếu dùng lâu dài, do vậy cần có chỉ định chặt chẽ.

+ Các thuốc chống viêm khác không phải corticosteroid như tacrolimus có thể thay thế corticosteroid mà không gây các tác dụng phụ như thuốc này và có thể dùng lâu dài, thuốc có thể chống viêm và chống ngứa.

+ Uống kháng histamin chống ngứa.

+ Một số trường hợp nặng có thể uống corticoid, nhưng cần có chỉ định chặt chẽ của thày thuốc.

+ Các phương pháp điều trị khác: UVA, UVB, các thuốc như cyclosporin...

Phác đồ điều trị một bệnh nhân viêm da cơ địa:

- Chống khô da bằng các thuốc dưỡng ẩm.

- Điều trị bằng bôi corticosteroid trong thời gian ngắn, sau đó duy trì bôi tacrolimus + dưỡng ẩm thời gian dài để tránh tái phát bệnh.

- Chống nhiễm tụ cầu bằng thuốc kháng sinh bôi hoặc uống.

- Kháng histamin chống ngứa.

Tài liệu tham khảo:

Rajka. (1989). Essential aspect of Atopic Dermatitis. Berlin, Springer.

Ruzicka T et al. (1991) Handbook of Atopic Dermatitis. Berlin, Springer.

Mc Nally N, Phillips D. (2000) Geographical studies of Atopic Dermatitis. Atopic Dermatitis: the Epidemiology, Causes and Prevention of Atopic Dermatitis. Cambridge University Press.

Ellis CN, Drake LA et al. (2002) Cost of Atopic Dermatitis and eczema in the United States. J Am Acad Dermatol.

Phạm Văn Hiển và CS. (2001) Tình hình chàm thể tạng tại Viện Da liễu từ 1995-2000, Nội san Da liễu, số 3.

Thomas B.Fitzpatrick et al.(2005) Dermatology in General Medicine.

Texbook of Dermatology. Blackwell Publishing 2004.

Ts Nguyễn Duy Hưng

VIÊM DA CƠ ĐỊA Ở TRẺ CÓ KHÓ CHỮA KHÔNG

Bệnh viêm da cơ địa(Atopic Dermatitis-AD) hay còn gọi là bệnh chàm thể tạng, eczema, sẩn ngứa Besnier, Liken đơn dạng mạn tính…. Viêm da cơ địa là bệnh lý biểu hiện cấp tính, bán cấp hoặc mạn tính. Một đặc điểm quan trọng của bệnh là hay tái phát. Đa số trường hợp bệnh bắt đầu ở tuổi ấu thơ. Triệu chứng điển hình của bệnh là các thương tổn da khô kèm theo ngứa. Do ngứa gãi nhiều mà da bị dày, bệnh nhân càng ngứa và gãi gây nên vòng bệnh lý “Ngứa-Gãi” làm cho bệnh nặng hơn và có nguy cơ bị bội nhiễm vi trùng. Bệnh có yếu tố di truyền, gia đình và hay xuất hiện ở những người có bệnh dị ứng khác như hen, viêm mũi dị ứng. Có tới 35% trẻ viêm da cơ địa có biểu hiện hen trong cuộc đời. Chẩn đoán bệnh không khó khăn, dựa trên các triệu chứng lâm sàng, nồng độ IgE trong máu thường tăng cao.

>>Điều trị khỏi bênh viêm da cơ địa

Dịch tễ học:

- Tỷ lệ hiện mắc: Hiện nay, chưa có nghiên cứu về tỷ lệ hiện mắc viêm da cơ địa ở Việt Nam. Theo một số báo cáo ở các nước khác, tỷ lệ khoảng 7-20% [1, 2, 3, 4]. Theo báo cáo của phòng khám Viện Da liễu quốc gia, có khi viêm da cơ địa chiếm khoảng 20% số bệnh nhân đến khám tại phòng khám [5].

- Tuổi phát bệnh: thường vào hai tháng đầu, có tới 60% trẻ viêm da cơ địa phát bệnh trong năm đầu, 30% trong 5 năm đầu và chỉ có 10% phát bệnh từ 6-20 tuổi. Rất hiếm bệnh nhân phát bệnh khi trưởng thành.

- Về giới không khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ, có một vài báo cáo nam mắc nhiều hơn nữ.

- Yếu tố di truyền, gia đình cho thấy 60% người bị viêm da cơ địa có con cũng bị bệnh này. Nếu cả bố mẹ đều bị viêm da cơ địa thì có tới 80% con bị bệnh. 

- Các yếu tố làm bệnh khởi phát và nặng lên bao gồm: các dị nguyên trong không khí như các chất thải của rệp nhà, len dạ... Ngoại độc tố của tụ cầu trùng vàng (Staphylococus aureus) đóng vai trò siêu kháng nguyên kích thích hoạt hóa T limphô và đại thực bào. Dị ứng nguyên nội sinh (endogenous antigens): trong huyết thanh bệnh nhân có kháng thể IgE có thể kích thích IgE hoặc T limphô đáp ứng viêm. Thức ăn: Một số thức ăn cũng có thể làm vượng bệnh như trứng, sữa, lạc, đậu tương, cá, bột mỳ…

- Các yếu tố khác làm phát bệnh hoặc bệnh nặng lên, đó là giảm chức năng của hàng rào bảo vệ của da cùng với giảm lớp ceramic trên bề mặt da làm cho da dễ bị mất nước gây khô da. Mùa hay bị bệnh thường vào mùa thu đông, nhẹ vào mùa hè. Đồ len dạ của trẻ, của bố mẹ và thậm chí đồ này của chó mèo, đồ thảm hoặc đệm giường cũng làm cho bệnh nặng lên.

Biểu hiện lâm sàng

- Giai đoạn cấp tính: Biểu hiện bệnh khi cấp tính là đám da đỏ ranh giới không rõ, các sẩn và đám sẩn, mụn nước tiết dịch, không có vẩy da. Da bị phù nề, chảy dịch, đóng vảy tiết. Các vết xước do gãi tạo vết chợt, bội nhiễm tụ cầu tạo các mụn mủ và vẩy tiết vàng. Bệnh thường khư trú ở trán, má, cằm, nặng hơn có thể lan ra tay, thân mình. 

- Biểu hiện bán cấp với các triệu chứng nhẹ hơn, da không phù nề, tiết dịch.

- Giai đoạn mạn tính da dày thâm, ranh giới rõ, liken hoá, các vết nứt đau; đây là hậu quả của việc bệnh nhân ngứa gãi nhiều. Thương tổn hay gặp ở các nếp gấp lớn, lòng bàn tay, bàn chân, các ngón, cổ, gáy, cổ tay, cẳng chân.

Triệu chứng bệnh: khô da, ban đỏ- ngứa tạo thành vòng xoắn bệnh lý: ngứa-gãi-ban đỏ-ngứa... Ngoài ra người bệnh còn có các triệu chứng khác như viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc mắt và viêm ngứa họng, hen. Các biểu hiện bệnh lý như chứng vẽ nổi (dermographism), bệnh vẩy cá thông thường, dày sừng nang lông…có thể gặp trên bệnh nhân viêm da cơ địa.

Vị trí hay gặp mặt, trán, mặt gấp các chi, gáy, mi mắt, cổ tay, mu tay, mu chân, trường hợp nặng có thể lan toàn thân.

Tiến triển:

Không điều trị bệnh tiến triển trong nhiều tháng, nhiều năm. Khoảng gần 50% bệnh khỏi khi ở tuổi thiếu niên, nhưng cũng nhiều trường hợp bệnh tồn tại lâu trong nhiều năm cho đến tuổi trưởng thành. Nhiều bệnh nhân bị hen hoặc các bệnh dị ứng khác.

Chẩn đoán:

Hiện nay có một số tiêu chuẩn chẩn đoán viêm da cơ địa được đưa ra, chúng tôi sử dụng tiêu chuẩn củaHanifin và Rajka (1980). Để chẩn đoán viêm da cơ địa cần có ít nhất 3 tiêu chuẩn chính + ít nhất 3 tiêu chuẩn phụ.

4 tiêu chuẩn chính:

1. Ngứa (Itching).

2. Viêm da mạn tính và tái phát (Chronic or chronically relapsing dermatitis).

3. Hình thái và vị trí thương tổn điển hình (Typical distribution and morphology of AD rash).

- Trẻ em: Chàm khu trú ở mặt, vùng duỗi.

- Trẻ lớn và người lớn: Dày da, Lichen vùng nếp gấp.

4. Tiền sử cá nhân hay gia đình có bệnh cơ địa dị ứng (Personal or family history of atopic diseases) như hen, viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa.

Các tiêu chuẩn phụ:

1. Khô da (Dry skin).

2. Viêm môi (cheilitis).

3. Đục thủy tinh thể ( Anterior subcapsular cataract).

4. Viêm kết mạc mắt và kích thích ở mắt tái phát.

5. Mặt: Đỏ, tái.

6. Dị ứng thức ăn (Food intolerance).

7. Chàm ở bàn tay (Hand eczema).

8. IgE tăng (Elevated IgE levels).

9. Phản ứng da tức thì týp 1 dương tính (Immediate skin test type 1 reactivity).

10. Dễ bị nhiễm trùng da và hay tái phát.

11. Ngứa khi ra mồ hôi (Itching on sweating).

12. Vẩy phấn trắng (Pityriasis alba).

13. Chứng vẽ nổi (Dermographism).

14. Giác mạc hình chóp (Keratoconus).

15. Các thương tổn khác giống dày sừng nang lông (Other like Keratosis Pilaris),

16. Tuổi phát bệnh sớm

17. Chàm núm vú

18. Nếp dưới mắt Dennie- Morgan

19. Quầng thâm quanh mắt

CÁCH CHĂM SỌC NGƯỜI BỊ VIÊM DA CƠ ĐỊA

Cách chăm sóc, điều trị bệnh viêm da cơ địa

Cách chăm sóc da hàng ngày cho người bệnh viêm da cơ địa

Giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ, tắm rửa thay quần áo hàng ngày, tránh việc bụi bẩn làm bệnh viêm da nặng hơn.

Nên mặc quần áo thoáng mát nếu là mùa hè, tránh việc mặc nhiều quần áo ra nhiều mồ hôi gây nhiễm trùng, nếu là mùa đông thì không nên mặc các loại áo len lông ở bên trong tiếp xúc với da, vì các chất liệu này dễ gây dị ứng cho da.

Tránh làm trầy xước da khi đang bị viêm da cơ địa:

- Sử dụng một loại kem dưỡng ẩm, kem steroid tại chỗ, hoặc các loại thuốc khác bác sĩ kê toa.

- Dùng thuốc kháng histamin để giảm ngứa trầm trọng.

- Giữ móng tay cắt ngắn. Đeo găng tay trong khi ngủ vào ban đêm, nếu gãi là một vấn đề.

Giữ ẩm da bằng kem bôi. Sử dụng thuốc mỡ, các loại kem, hoặc thuốc nước 2 – 3 lần trong ngày.

Làm giảm các nguyên nhân khiến da dị ứng như:

- Tránh sử dụng các loại thực phẩm gây phản ứng dị ứng.

- Tránh các chất kích thích như len và lanolin.

- Tránh sử dụng xà phòng hoặc chất tẩy rửa mạnh, cũng như hóa chất và dung môi.

- Tránh thay đổi nhiệt độ cơ thể một cách đọt ngột, gây đổ mồ hôi.

- Tránh sử dụng các loại mỹ phẩm, sữa tắm … khi đang bị viêm da cơ địa.

Cách điều trị bệnh viêm da cơ địa

Thuốc kháng histamin có thể giúp giảm ngứa hoặc dị ứng. Bạn có thể mua các loại thuốc này ở các hiệu thuốc. Hầu hết các nguyên nhân gây viêm da dị ứng được điều trị bằng thuốc bôi.

Các loại kem hoặc thuốc mỡ có chứa Anthralin có thể được sử dụng cho vùng da dầy.

Kem chứa ceramides có thể được sử dụng.

Phương pháp điều trị khác có thể được sử dụng bao gồm:

Các loại kem kháng sinh hoặc thuốc nếu da bị nhiễm trùng

Thuốc ức chế hệ thống miễn dịch như cyclosporin, methotrexate, hoặc mycophenolate mofetil

Quang trị liệu, điều trị y tế,

Sử dụng steroid

ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA Ở TRẺ

Viêm da cơ địa (Atopic Dermatitis) là một trong những bệnh da phổ biến nhất ở trẻ em. Bệnh tiến triển dai dẳng, tái đi tái lại nhiều lần từ lúc sơ sinh tới 5-6 tuổi. Một số có thể kéo dài tới tuổi dậy thì, số ít hơn bệnh có thể tái xuất hiện ở tuổi 40-50.

>>Chữa bệnh viêm da cơ địa

Tắm cho bé thường xuyên để ngăn ngừa các bệnh ngoài da. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Căn nguyên của bệnh rất phức tạp, liên quan tới nhiều yếu tố. Tuy nhiên, đóng vai trò quan trọng trong căn sinh bệnh học của viêm da cơ địa là: di truyền, môi trường, khí hậu, ăn uống.

Viêm da cơ địa thường xuất hiện ở những người có cơ địa dị ứng, hay bị các bệnh như hen phế quản, mày đay, dị ứng thời tiết, thức ăn, …

Trước đây bệnh viêm da cơ địa thường được gọi là chàm, chàm cơ địa, chàm thể tạng (ở trẻ em) và viêm da thần kinh, sẩn ngứa của Besnier, Lichen đơn giản mạn tính (ở người lớn).

Các biểu hiện của bệnh

Ở trẻ nhỏ: Tùy theo từng giai đoạn mà bệnh có biểu hiện khác nhau:

- Giai đoạn cấp tính: Các mụn nước tập trung thành từng đám trên nền da đỏ, phù nề, chảy nước, ngứa nhiều.

- Giai đoạn bán cấp: thương tổn da ít phù hơn, bắt đầu khô và ngứa ít.

- Giai đoạn mạn tính: da dày, bong vảy, lichen hóa, vẫn còn ngứa.

Nếu bị bội nhiễm thì xuất hiện thêm các mụn mủ, đau, rát, có thể loét… Vị trí thương tổn hay gặp nhất là ở má, trán, cằm. Trường hợp nặng, thương tổn lan ra tay, chân, mình.

Ở trẻ lớn/người lớn:

Thương tổn cơ bản là các sẩn màu nâu tập trung trên nền da dày, rất ngứa. Vị trí hay gặp nhất là các nếp gấp như vùng khoeo chân, khuỷu tay, cổ, nách…

Phòng bệnh và điều trị

Đây là một bệnh da mạn tính, căn nguyên phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố nên cần có một chiến lược điều trị, quản lí đúng đắn, lâu dài. Chiến lược bao gồm: chăm sóc, điều trị, tư vấn, phòng bệnh.

Chăm sóc: luôn luôn giữ cho da bé được sạch sẽ, ẩm bằng cách: cắt móng tay, móng chân, tắm nước ấm ngày một lần, bôi các chất làm ẩm da. Phải mặc rộng, thoáng, tránh kích thích, làm xây xước da.

Điều trị: sử dụng các loại thuốc phù hợp từng giai đoạn bệnh:

- Cấp tính: dung dịch Jarish đắp thương tổn (bằng gạc) ngày 2-3 lần. Kháng histamin để an thần và chống ngứa.

- Bán cấp: bôi các loại hồ, kem: Kem kẽm, hồ nước, kem có corticoid, protopic, kháng histamin.

- Mạn tính: mỡ corticoid, mỡ kháng sinh, mỡ salicyle, protopic, chống ngứa, an thần bằng kháng Histamin.

Cần chú ý trong điều trị:

- Lúc bệnh đã giảm hay đã ổn định vẫn phải tiếp tục bôi thuốc. Tuy nhiên cần thay đổi, không nên bôi một loại thuốc quá 10 ngày.

- Không lạm dụng corticoid: Thuốc này bôi không quá 10 ngày, không sử dụng loại corticoid nặng cho trẻ em.

- Sử dụng kháng sinh khi có bội nhiễm.

- Trẻ lớn/người lớn có thể sử dụng các phương pháp khác như ánh sáng trị liệu, chiếu tia cực tím, các thuốc ức chế miễn dịch.

Đảm bảo chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý. Tránh dùng các thuốc không rõ nguồn gốc điều trị.

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH VIÊM DA

Viêm da cơ địa là một tình trạng viêm da mạn tính, tái phát. Đặc điểm cơ bản của tổn thương da là các mụn nước tập trung thành đám trên nền da đỏ, có thể rỉ dịch, chảy nước, sau đóng vảy tiết, dày da và liken hóa. Người bệnh thường rất ngứa, tiến triển dai dẳng, nhiều đợt tái phát. Bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý bệnh nhân. Vì vậy, cần kết hợp điều trị đúng cách kèm theo các biện pháp phòng bệnh, tránh các đợt tái phát và vượng bệnh là điều rất quan trọng. Tùy thuộc giai đoạn bệnh, thể bệnh, mức độ bệnh, các yếu tố kích hoạt... để áp dụng phương pháp điều trị phù hợp.

Sử dụng các loại thuốc giữ ẩm, mềm dai, dịu da như mỡ vaselin, cream urea... giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da, chống ngứa, có tác dụng giữ ẩm giúp cho da không bị mất nước, khô, nứt nẻ, giúp phục hồi da. Bôi ngày 3-4 lần hoặc bôi bất cứ lúc nào da bị khô.

Thuốc kháng histamin có tác dụng chống ngứa, cắt đứt vòng xoắn gãi - ngứa - gãi. Nhóm thuốc này thường dùng đường uống, có cả dạng siro cho trẻ em, dạng viên cho người lớn, với hai thế hệ: kháng histamin thế hệ 1 như chlopheniramin, hydroxyzin, promethazin dùng vào buổi tối. Thuốc này có tác dụng phụ gây buồn ngủ vì vậy không được dùng cho người lái tàu xe, vận hành máy móc, không nên uống ban ngày. Thế hệ 2 như các thuốc: loratadin, certirizin, fexofenadin... có thể uống ban ngày, tuy nhiên tác dụng chống ngứa và chống dị ứng kém hơn thế hệ 1.

Các trường hợp viêm da cơ địa có nhiễm khuẩn cần sử dụng thêm kháng sinh bôi như: fucidin, neomycin, mupirocin... hoặc uống như oxacillin, cloxacillin, cephalexin...

<< Điều trị bệnh viêm da cơ địa

Corticosteroid có tác dụng giảm viêm nhanh, mạnh, giảm bệnh nhanh chóng. Tuy nhiên, cần lưu ý các tác dụng phụ toàn thân và tại chỗ. Nếu dùng kéo dài hoặc không đúng cách đường toàn thân có thể gây suy thượng thận, tăng huyết áp, đái tháo đường, loét dạ dày, loãng xương... Tại chỗ có thể gây: teo da, mỏng da, rạn da...

ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM DA TỐT NHẤT

Bệnh viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh dân gian thường gọi là “cứt trâu”. Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh có biểu hiện là các đám sần đỏ, mụn nước ở hai má hoặc các tổn thương sần trên đầu với nhiều vảy tiết màu vàng ẩm ướt hoặc màu nâu xám khô. Khi lấy hết những vảy da thì nền da ở dưới có màu đỏ, tiết dịch hoặc khô. Đó là tình trạng viêm da phía dưới lớp vảy. Bệnh hay phát từ 2-4 tháng tuổi sau sinh. Bệnh nhân có thể chỉ bị viêm trên da đầu hoặc chỉ bị viêm da ở mặt hoặc cả hai vị trí. Đôi khi còn có thêm các đám viêm da khác trên cổ và thân mình. Các cháu thường bị ngứa.

>> Bác sĩ điều trị bệnh vẩy nến tốt nhất

Về điều trị:

Trước tiên cần chăm sóc da đầu đúng cách: Không chà xát để làm bong vảy, không cạy vảy vì có thể làm viêm da nặng lên. Gội đầu cách 1 ngày 1 lần. Bôi mỡ salicylic 3% trước khi gội 4 giờ. Dưới tác dụng của thuốc khi gội đầu vảy sẽ bong ra rất dễ dàng. Khi hết vảy thì không bôi mỡ salicylic nữa. Có thể sử dụng saforel hoặc physiogel hoặc nước chanh hòa loãng để gội đầu.

Bôi thuốc: Tại chỗ có thể bôi một trong các chế phẩm có chứa corticoid hoạt phổ nhẹ như eumovate bôi ngày 1 lần trong 5-7 ngày. Bôi kem hoặc mỡ fucidic acid 2%, bôi ngày 1 lần trong 1-2 tuần.
TS.Nguyễn Mạnh
Theo Sức khỏe & đời sống

CHỮA BỆNH VIÊM DA CƯ ĐỊ KHÔNG KHÓ

Người thể tạng eczema: Chỉ một chén rượu cũng có thể gây bệnh

Bệnh eczema được gọi là bệnh chàm. Việc điều trị nói chung không khó, Vấn đề quan trọng là sự giữ gìn của bệnh nhân để không tái phát.

Ông Nguyễn Văn Khương,66tuổi (Hà Nam) là một nạn nhân điển hình của bệnh này. Ông cho biết mình bị nổi nốt đầy chân tay sau một lần... ăn cỗ. Thường thì ông không mấy khi uống rượu. Nhưng hôm đó, vì nhiều lý do mà ông không thể từ chối. Kết quả là về nhà ông bị lãnh đủ.

>> Điều trị bệnh á sừng tốt nhất hiện nay

Ban đầu, trên tay chân ông phát ra các đám đỏ da hình tròn hay hình bầu dục. Chúng không liên kết với nhau nhưng cũng không sưng lên thành mụn nhọt. Tuy nhiên, chúng lại rất ngứa. Chỉ sau đấy ít lâu, trên các đám đỏ da lần lượt nổi các mụn nước.

Các mụn này to nhỏ không giống nhau nhưng có điểm chung như nhau, đó là ngứa không chịu được và không có mủ bên trong. Chính vì ngứa không chịu được nên ông đã gãi thoả sức trong những ngày sau đó.

Kết quả là chân tay ông, nhất là bàn chân bị xước hết da, chảy máu. Có nốt thì toác rộng, có nốt thì rớm máu nhưng có nốt đóng vảy. Chân tay ông đầy những chiến tích cũ. Sẹo chỗ này, sẹo chỗ kia. Đi khám, ông được chẩn đoán là bệnh eczema giai đoạn cấp tính.

Ngứa da là dấu hiệu điển hình

Thông thường, các bệnh ngoài da đều hay có biểu hiện ngứa. Nhưng trong bệnh eczema, dấu hiệu ngứa da là dấu hiệu điển hình nhất. Ngoài ra còn thấy đỏ da và mụn nước. Thường thì khi tiếp xúc với một dị nguyên hay là một yếu tố gây dị ứng nào đó, da vùng tiếp xúc sẽ bị đỏ lên rất điển hình.

Đám đỏ da có đặc điểm là xuất hiện nhiều ở vùng bàn tay, bàn chân, rất thường xuyên xuất hiện ở mặt mu, mặt ngoài và mặt trên. Hầu như không bao giờ xuất hiện ở mặt bụng, mặt trong và mặt dưới. Đám đỏ da có nhiều kích thước khác nhau nhưng thường là các đám kích cỡ khoảng 1-2cm đường kính.

Khi pháp hiện trẻ bị viêm da nên cho trẻ đi khám ngay ở các bệnh viện lớn

Chúng có đặc điểm là ngứa, đỏ và tập trung nhiều ở trung tâm. Đỏ da có đặc điểm là bao giờ cũng là dấu hiệu đầu tiên và phải có của bệnh. Quan sát kỹ, thực chất đám đỏ da có các mụn nước nhỏ li ti lấm tấm như đầu đinh ghim nổi lên lờ mờ.

Chỉ sau đó một vài tiếng hay nửa ngày, trên các đám đỏ da nổi lên các nốt mụn nước ở chính tâm. Các nốt mụn có đặc điểm là to dần, màng da che phủ khá dày, không có mủ và càng ngày càng ngứa hơn. Khi gãi bật ra hoặc gãi cho chảy máu thì hết ngứa hoặc ngứa giảm. Nhưng đáng tiếc là giảm được ngứa thì da lại bị nhiễm khuẩn hoặc sẽ bị tổn thương sâu hơn để lại sẹo.

Trong cả hai giai đoạn là đỏ da và mụn nước, ngứa da bao giờ cũng đi kèm và làm cho người bệnh cảm thấy khó chịu. Nhất là một số người thuộc cơ địa dị ứng, nóng tính, da khô thì càng cảm thấy ngứa hơn. Ngứa liên tiếp, càng gãi càng ngứa, càng kỳ cọ càng kích thích.

Đỏ da, mụn nước, mẩn ngứa là dấu hiệu đặc trưng của bệnh eczema

Có thể điều trị khỏi không?

Eczema là bệnh có liên quan đến yếu tố dị ứng, thể tạng dị ứng. Vì thế mà cho đến nay, người ta chưa có một biện pháp nào được gọi là khả thi để dập tắt được hoàn toàn bệnh này.

Việc điều trị bao gồm 3 biện pháp cơ bản: uống thuốc chống ngứa, uống và bôi corticoid (ví dụ như kem flucina), dùng kháng sinh khi có nhiễm khuẩn và chiếu tia. Các tia được sử dụng ở đây là UVA, UVB và PUVA. Việc điều trị nói chung không khó, có thể tiến hành ở các bệnh viện đa khoa. Vấn đề quan trọng là sự giữ gìn của bệnh nhân.

MỘT SỐ BỆNH VIÊM DA

Em bị viêm da, da nổi mẩn, đóng vảy, và ngứa . Ban đầu bác sĩ cho em bôi thuốc Funcidin H 15g cream, triệu chứng có giảm nhưng thuốc này chỉ được bôi trong 10 ngày . Khi không dùng nữa thì lại bị như lúc đầu . Sau đó em đi khám lại và bác sĩ cho bôi thuốc kẽm oxit 10%, Elomet cream 5g, kết hợp với thuốc uống Allertyn 10mg x 10 viên, dùng trong 10 ngày, sau 10 ngày em hết ngứa, da hết nổi mẩn và đi khám lại . Lần thứ 3, bác sĩ cho thuốc bôi Clean Ac lọ 40ml, Centaphil 118ml rửa mặt hàng ngày, thuốc uống Philco Q10 30 viên ngày uống 1 viên sau ăn sáng nhưng vẫn bị ngứa lại và nặng hơn lúc đầu . Cho em hỏi còn có cách nào khác không ? 

Trả lời: 

<< ĐIỀU TRỊ VẨY NẾN Á SỪNG Ở ĐÂY

Viêm da chính là một phản ứng của da trước các yếu tố kích thích từ môi trường bên ngoài như nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh, các sang chấn cơ học và hóa học trên da hoặc các loại kháng nguyên gây dị ứng cho da. 

Mặc dù các bệnh viêm da đều không nguy hiểm đến tính mạng người bệnh và không lây lan nhưng thường diễn biến rất dai dẳng và gây ra khá nhiều phiền toái cho người bệnh.

Da là một cơ quan đặc biệt, bao phủ hầu hết bề mặt của cơ thể và tiếp xúc trực tiếp với môi trường sống nên rất dễ bị tổn thương bởi các tác nhân kích thích từ bên ngoài. Viêm da (còn được gọi là chàm hoặc eczema) là một trong những biểu hiện bệnh lý ở da thường gặp nhất. Đây là một nhóm gồm nhiều loại bệnh với các nguyên nhân khác nhau, đặc trưng bởi tình trạng viêm nông trên bề mặt của da, gây ra các biểu hiện ngứa, nề đỏ, nổi mụn nước, khi vỡ gây tiết dịch và đóng vảy, hay gặp nhất là viêm da tiếp xúc, viêm da cơ địa, viêm da dầu, viêm da thần kinh, tổ đỉa và đỏ da toàn thân. Biến chứng thường gặp của tất cả các bệnh viêm da này là dày da do gãi nhiều và nhiễm trùng tại các vết trợt loét. 

Một số dạng viêm da thường gặp nhất:

Viêm da tiếp xúc: Là dạng viêm da gây ra do sự tiếp xúc trực tiếp của da với một số kích thích từ môi trường như thuốc, hóa chất, sơn, cao su, các kim loại nặng hoặc ánh sáng. Hai cơ chế chủ yếu gây viêm da tiếp xúc là cơ chế dị ứng và cơ chế kích ứng. Trong cơ chế thứ nhất, phản ứng viêm da được khởi động do vai trò của phức hợp kháng nguyên – kháng thể, còn trong cơ chế thứ hai, phản ứng viêm da gây ra do độc tính trực tiếp trên da của một số hóa chất như kiềm, axit hoặc một số loại dung môi. Ban đỏ trong viêm da tiếp xúc thường xuất hiện sau khi tiếp xúc với nguyên nhân gây bệnh từ 4-24 giờ, rất ngứa, giới hạn ở vùng tiếp xúc và có ranh giới khá rõ. Vị trí tổn thương thường gợi ý rất nhiều cho việc xác định nguyên nhân gây viêm da tiếp xúc. Xác định và loại bỏ nguyên nhân gây bệnh là biện pháp quan trọng nhất trong điều trị và dự phòng viêm da tiếp xúc.

Viêm da cơ địa: Là một trong những bệnh lý ở da hay gặp nhất, thường xuất hiện ở những người có cơ địa mắc các bệnh dị ứng như hen phế quản, viêm mũi dị ứng, dị ứng thức ăn... Hơn 90% các trường hợp bệnh khởi phát ở trẻ dưới 5 tuổi và kéo dài đến tuổi trưởng thành. Nguyên nhân gây bệnh chính xác không được biết nhưng một số yếu tố có thể làm cho bệnh nặng lên như sang chấn tâm lý, thay đổi nhiệt độ hoặc độ ẩm trong không khí, nhiễm trùng da hoặc mặc quần áo gây kích ứng da. Ở trẻ em, ban đỏ và mụn nước thường xuất hiện ở mặt, da đầu, vùng quấn tã, bàn tay, bàn chân, cẳng tay, cẳng chân. Ở người lớn, ban đỏ thường chỉ tái diễn ở một vài vị trí, chủ yếu là ở cánh tay, bàn tay, khuỷu tay và khoeo chân. Ban đỏ trong viêm da cơ địa rất ngứa. Viêm da cơ địa không thể điều trị khỏi, dùng các thuốc kháng histamin thế hệ 1 và mỡ corticosteroid bôi tại chỗ giúp giảm khá tốt biểu hiện ngứa. Corticosteroid đường toàn thân chỉ nên sử dụng trong những trường hợp bệnh dai dẳng. Lưu ý giữ ẩm da, tránh tiếp xúc với các chất gây kích ứng da và các tác nhân làm nặng bệnh.

Eczema tổ đỉa, làm lở loét những phần da mà nó đi qua,
khiến người bệnh cảm thấy khó chịu

Viêm da dầu: Là một dạng viêm da mạn tính không rõ căn nguyên, đặc trưng bởi tình trạng bong vảy ở mặt và da đầu. Viêm da dầu thường xảy ra ở trẻ nhỏ dưới 3 tháng tuổi hoặc ở người lớn trên 30 tuổi, bệnh thường gặp hơn ở nam giới, có tính gia đình và nặng lên vào mùa lạnh. Viêm da dầu thường xuất hiện từ từ, gây ra vảy gầu khô và dính ở da đầu, đôi khi gây ngứa và không làm rụng tóc. Trong những trường hợp nặng, vảy da có thể xuất hiện ở sau tai, trong ống tai, cung lông mày, sống mũi, quanh mũi, ngực hoặc vai. Vảy ở da đầu có thể được điều trị với các loại dầu gội ngứa pyrithion kẽm, selenium sulfid, salicylic acid, lưu huỳnh hoặc ketoconazol. Những trường hợp có vảy dày cần được điều trị bằng các loại kem có chứa corticosteroid hoặc salicylic acid. Việc điều trị thường phải kéo dài nhiều tuần, nếu sau khi ngừng điều trị mà bệnh tái phát thì việc điều trị có thể bắt đầu lại từ đầu. Lưu ý khi dùng các loại kem chứa corticosteroid cho tổn thương ở da mặt hoặc cho trẻ em, nên ưu tiên sử dụng những loại có tác dụng nhẹ như hydrocortison, dexamethason.

Đỏ da toàn thân: Là một phản ứng viêm nặng gây đỏ da, nứt kẽ và bong tróc da toàn bộ cơ thể. Thuốc là nguyên nhân chủ yếu gây đỏ da toàn thân, gặp nhiều nhất thường do các thuốc penicillin, sulfonamid, isoniazid và barbiturat. Đỏ da toàn thân cũng có thể là một biến chứng nặng của một số bệnh ngoài da như viêm da cơ địa, vảy nến, viêm da tiếp xúc, viêm da liên cầu hoặc là biểu hiện của một số bệnh ác tính về máu. Đỏ da toàn thân có thể khởi phát nhanh hoặc chậm, da lúc đầu thường đỏ và căng, sau đó trở nên dày và bong tróc, đôi khi có rụng tóc và móng. Bệnh nhân thường ngứa nhiều, có thể bị sốt hoặc hạ thân nhiệt, da có thể bị nứt kẽ và tiết dịch, dễ dẫn đến nhiễm trùng. Việc điều trị cần được tiến hành sớm trong bệnh viện, các biện pháp chủ yếu là dự phòng nhiễm trùng bằng kháng sinh, tăng cường bù dịch và bổ sung dinh dưỡng. Các loại corticosteroid đường toàn thân như prednison, prednisolon được dùng trong những trường hợp bệnh nặng hoặc không đáp ứng với các điều trị khác. Loại trừ nguyên nhân gây bệnh cũng là biện pháp hết sức quan trọng.

Viêm da thần kinh gây ra do tình trạng gãi hoặc chà xát kéo dài tại một vị trí. Bệnh thường xảy ra ở những người trong độ tuổi từ 20-50. Nguyên nhân đầu tiên gây ngứa thường do viêm da tiếp xúc, nhiễm nấm hoặc ký sinh trùng, nhưng sau khi nguyên nhân đã được giải quyết, người bệnh vẫn tiếp tục gãi ở vị trí cũ (có thể do yếu tố tâm lý). Bản thân động tác gãi có thể làm ngứa tăng lên và càng thúc đẩy người bệnh gãi, hậu quả là làm cho vùng da tại chỗ trở nên dày và nâu sạm (liken hóa). Những đám da này có ranh giới tương đối rõ, thường nằm ở da đầu, cổ, cổ tay, vai, cánh tay và cổ chân. Việc điều trị thường gặp nhiều khó khăn và mất nhiều thời gian. Cắt ngắn móng tay, mang găng cao su và hạn chế tối đa động tác gãi là điều hết sức quan trọng. Các loại kem hoặc mỡ cortisteroid bôi tại chỗ có tác dụng tốt giúp làm mềm da. Sử dụng các thuốc an thần hoặc gây ngủ có thể giúp giảm động tác gãi khi ngủ.

Tổ đỉa: Là một dạng viêm da mạn tính không rõ căn nguyên, đặc trưng bởi tình trạng nổi mụn nước, ngứa ở gan bàn tay và mặt bên của các ngón chân, đôi khi ở gan bàn chân. Bệnh thường gặp ở người trẻ tuổi, một số yếu tố có thể làm bệnh nặng lên như căng thẳng về tâm lý, tiếp xúc với các kim loại như niken, crôm, coban. Mụn nước của tổ đỉa thường có màu đỏ, rất ngứa, tiết nhiều dịch và có thể đóng vảy dày. Bệnh thường tiến triển từng đợt kéo dài 2-3 tuần. Điều trị bằng cách đắp gạc ướt tẩm kali permanganat hoặc nhôm acetat có thể giúp giảm triệu chứng. Các loại corticosteroid bôi tại chỗ tác dụng mạnh như fluocinolon, clobetason propionat có hiệu quả khá tốt trong đợt cấp của bệnh.

PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM DA

Tình trạng á sừng là danh từ trước đây được dùng để chỉ các bệnh khô da, nứt da, bong da ở bàn tay, bàn chân tiến triển dai dẳng kéo dài.

>> CHỮA BỆNH VẨY NẾN KHÔNG KHÓ.

Về lâm sàng bệnh thường biểu hiện với hình ảnh bệnh chàm ở da đầu ngón chân, tay, gót chân. Thương tổn bắt đầu là nền da khô, đỏ ở các đầu ngón tay, chân ranh giới không rõ ràng. Các dát đỏ có thể lan rộng ra ở bàn tay, bàn chân, gót chân. Vào mùa hè, thương tổn có thể đỏ, ngứa nổi mụn nước như trong bệnh tổ đỉa, lâu ngày có thể làm các móng xù xì, lỗ chỗ. Vào mùa đông khi độ ẩm trong không khí thấp, tình trạng nứt nẻ càng nặng thêm, phần da bệnh dễ bị nứt toác ra, rớm máu, đau đớn, có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc. Nếu tiếp xúc với xà phòng, các chất tẩy rửa, các loại xăng dầu, hóa chất... thì bệnh càng nặng thêm. Thương tổn cũng rất dễ bị nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm phối hợp. Tùy từng trường hợp, bệnh có thể chỉ gặp ở bàn tay hoặc bàn chân nhưng cũng có thể biểu hiện cùng lúc ở cả hai nơi.

Về nguyên nhân của bệnh cho đến nay chưa thật rõ ràng. Với các trường hợp viêm da cơ địa, bệnh được cho là có yếu tố di truyền và cơ địa dị ứng. Các yếu tố thúc đẩy tình trạng bệnh khởi phát hoặc nặng hơn là tiếp xúc với xà phòng, chất tẩy rửa, các loại hóa chất, đất, nước bẩn, khói thuốc... Với các trường hợp viêm da tiếp xúc chủ yếu là các trường hợp viêm da trong công nghiệp. Bệnh thường gặp ở nữ công nhân giặt, công nhân nhà máy xà phòng, thợ làm đầu, nhân viên y tế hay các bà nội trợ. Các yếu tố thuận lợi là cọ sát, sang chấn, độ ẩm thấp,...

Điều trị viêm da đầu cần có những kiêng khen khó khăn hơn các vùng khác.

Bệnh tuy không nguy hại đến sức khỏe nhưng lại gây nhiều phiền toái cho bệnh nhân trong sinh hoạt hàng ngày. Nếu được điều trị và chăm sóc tốt, bệnh sẽ dần dần ổn định. Tuy nhiên, nếu không tránh được các yếu tố nguy cơ, bệnh sẽ nhanh chóng tái phát và tình trạng bong tróc da ngày càng nặng thêm.

Để được điều trị tốt nhất người bệnh nên đến chuyên khoa da liễu khám để được hướng dẫn cụ thể cách chăm sóc da và dùng thuốc. Các phương pháp điều trị hiện nay là dùng các thuốc bôi bạt sừng như acid salycilic hay bôi các chế phẩm có steroid để giảm viêm như Gentrizone, Fucicort...

Thuốc tây chỉ làm giảm quá trình phát triển bệnh, chứ không có tác dụng điều tri bênh khỏi chiệt để

Bên cạnh đó lưu ý các biện pháp hạn chế sự khởi phát hoặc bệnh nặng hơn như:- Tuyệt đối không bóc vảy da, chà xát kỳ cọ vùng da thương tổn quá mạnh bằng đá kỳ, bàn chải vì trà xát mạnh càng làm tổn thương lớp sừng khiến quá trình bong da sau đó còn mạnh mẽ hơn.- Không tiếp xúc với hóa chất, xà phòng, chất tẩy rửa, xăng, dầu... Hạn chế giặt quần áo, lau nhà, rửa bát. Khi chế biến thức ăn, tránh tiếp xúc với mỡ, gia vị như ớt, muối... Nếu nhất thiết phải làm công việc này, nên mang găng tay bảo vệ. Tuy nhiên, lưu ý: găng tay bằng nhựa dẻo sẽ ít gây phản ứng dị ứng hơn là găng cao su; không đeo găng trong thời gian dài nhất là khi ra mồ hôi có thể kích thích bệnh nặng thêm.

LỜI KHUYÊN BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊ

Thông thường khi gặp phải những triệu chứng của bệnh á sừng,viêm da cơ địa chúng ta thường làm theo những cách sau đây:

>> Điều trị vẩy nến ở đâu

Cách 1: Đi khám tại các bệnh viện và chuyên khoa da liễu của nhà nước.

Khi gặp phải các dấu hiệu:ngứa,nổi dày sừng,mọc mụn nước…Việc đầu tiên người bệnh đến khám tại các chuyên khoa da liễu của nhà nước.

Ưu điểm:Tâm lí an tâm vì ở Việt Nam người bệnh thường có tâm lí tin tưởng vào các chuyên khoa của nhà nước.Việc thực hiện xét nghiệm trên các máy móc hiện đại giúp cho việc chuẩn đoán chính xác bệnh.Chi phí điều trị thấp.

Nhược điểm: Các thuốc Lacticare lotion,Ghentrizone,Fucicort…Được sử dụng trong điều trị thường chứa thành phần corticoid gây nhiều tác dụng phụ cho da như teo da,mất độ đàn hồi.Tỉ lệ tái phát gần như 100% đặc biệt khi tái phát thì vùng tổn thương sẽ rộng hơn do tác dụng phụ của corticoid.

Cách 2: Điều trị tại các phòng khám đa khoa tư nhân

Khi hết kiên nhẫn với các viện da liệu các bạn thường hay tìm tới các phòng khám tư nhân
nhưng ở đây thường hay tiềm ẩn những điều kiện không tốt về điều trị

Sau khi điều trị tại các chuyên khoa da liễu không khỏi hoặc khỏi nhưng lại bị tái phát trong thời gian ngắn người bệnh thường có tâm lí hoang mang lo lắng.Lúc này các phòng khám đa khoa tư nhân với mật độ quảng cáo dày đặc trên các phương tiện thông tin đại chúng phát đi các thông điệp:Chữa khỏi dứt điểm bệnh á sừng viêm da cơ địa,một lần không tái phát…Như người chết đuối vớ được cọc người bệnh không còn lựa chọn nào khác tham gia điều trị.

Ưu điểm:Thái độ phục vụ tận tình,thường xuyên có sự trao đổi giữa bệnh nhân và bác sĩ.

Nhược điểm:Việc sử dụng thuốc trong các phòng khám đa khoa tư nhân hiện nay chủ yếu vẫn là các thuốc có thành phần corticoid liều lượng cao,tuy bệnh tiến triển nhanh nhưng để lại tác dụng phụ lớn đối với da,thận,gan và dạ dày.Chi phí tốn kém thông thường từ 5 đên 8 triệu.

Cách 3:Điều trị bằng thuốc của các nhà thuốc gia truyền

Hiện này chưa có những phương thuốc nào mà tây y bào chế ra để điều trị giứt điểm bệnh viêm da, nên họ thường tìm đế các phương thuốc da truyền đông để tìm lại niềm tin cho chính mình.

Việc điều trị tây y không khỏi đã khiến người bệnh mất niềm tin hoàn toàn và có xu hướng chữa bằng các bài thuốc gia truyền

Ưu điểm:Tâm lí an tâm do các loại thuốc đông y thường làm từ thảo dược không gây tác dụng phụ,chi phí điều trị thấp.

Nhược điểm:Ở Việt Nam ngoài một số nhà thuốc gia truyền điều trị hiệu quả như thuốc gia truyền dòng họ Nguyễn ở Hải Dương,thuốc gia truyền Phúc Lâm ở Đồng Nai còn lại phần lớn các nhà thuốc điều trị theo kinh nghiệm dân gian hiệu quả điều trị không cao.Bệnh thường không có nhiều chuyển biến.

Cách 4:Điều trị bằng thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng không có tác dụng điều trị bệnh
mà chỉ hỗ trợ sức đề kháng cơ thể, nên người bệnh không nên lợi dùng vào nó

Việc điều trị tại các nhà thuốc gia truyền không khỏi khiến tình trạng bệnh ngày các phức tạp.Cảm giác ngứa ngay,đau dát,khó chịu hành hạ bệnh nhân từng ngày nhất là vào mùa hanh khô giá rét khiến người bệnh không thể ngồi yên.Lúc này các hãng thực phẩm chức năng tung chiêu quảng cáo:do yếu tố bên trong nên cần phải dùng thuốc này thuốc kia để giải độc…người bệnh lại một lần nữa thử vận may rủi.

Ưu điểm: Những chiêu tiếp thị của các hãng thực phẩm chức năng nghe rất hợp lí khiến người bệnh có cảm giác an tâm trong điều trị

Nhược điểm: Chi phí điều trị cao,các sản phẩm thực phẩm chức năng ở Việt Nam thường bán dưới dạng đa cấp nên chi phí cực kì cao từ 5 đến 10 triệu.Hiệu quả đạt được bằng không.Vì thực phẩm chức năng không có tác dụng chữa bệnh càng không thể đi sâu vào căn nguyên để điều trị bệnh được.

Như vậy có thể nói người bệnh luôn ở trong vòng luẩn quẩn của việc chữa trị gây mất thời gian,tốn kém lãng phí đặc biệt làm cho tình trạng bệnh phức tạp thêm dẫn đến khó điều trị.Trong phạm vi bài viết tôi xin được giới thiệu đề tài nghiên cứu của Dược sĩ Trịnh Thị Hà – Trưởng chuyên khoa viêm da - Trung tâm Nghiên cứu Thuốc dân tộc về việc ứng dụng các vị thuốc đông y trong điều trị bệnh á sừng viêm da cơ địa,vẩy nến.

Như quý vị đã biết cha ông ta từ ngàn đời nay đã biết áp dụng các vị thuốc quý trong việc phòng và chữa bệnh.Thấu hiểu nỗi khổ tâm của người mắc bệnh á sừng viêm da cơ địa, vẩy nến Dược sĩ Trịnh Thị Hà cùng các cộng sự của mình đã ngày đêm nghiên cứu các bài thuốc y học cổ truyền ứng dụng vào trong điều trị bệnh á sừng viêm da cơ địa.Sau nhiều lần áp dụng thử nghiệm đã cho ra đời bài thuốc Dược liệu trị á sừng,viêm da cơ địa dựa trên bài thuốc trợ tạng bìtrong cuốn y tông tâm lĩnh của đại danh y Hải Thượng Lãn Ông.

Được phép của chủ nhiệm đề tài người viết xin được khái quát về công dụng của từng thành phần trong bài thuốc dưới góc độ chuyên môn:

Thuốc Ngâm

Thành phần:Dược liệu trầu không,ích nhĩ tử,ô liên rô,mò trắng

Tác dụng:Sát khuẩn vùng tổn thương,làm mềm vùng tổn thương giúp thuốc bôi thẩm thấu vào tận lớp biểu bì,ngăn ngừa vùng tổn thương lan rộng

Thuốc bôi dạng nước

Thành phần:Tinh chất nhân sâm,tinh chất nghệ,tinh chất tầm bốp

Tác dụng: Làm lành vùng tổn thương,đi sâu vào biểu bì da đẩy chân á sừng,viêm da cơ địa(tránh sự tái phát sau này)

Thuốc bôi dạng cao

Thành Phần:Tang bạch bì,mật ong,bí đao

Tác dụng:Tái tạo tế bào dưới da,tăng cường sự đàn hồi của da,dưỡng da giúp da mịn màng khỏe mạnh như lúc chưa bị bệnh.

Bài thuốc với các thành phần là các vị thuốc đông y trong tự nhiên đã được áp dụng trong điều trị năm 2008 với 100 người cho kết quả như sau:

97 người khỏi trong đó chỉ có 05 người bị tái phát do đặc thù công việc phải tiếp xúc với hóa chất.

03 người giữ nguyên tình trạng bệnh:do việc điều trị ngắt quãng không theo quy trình.Trong quá trình điều trị không tuân thủ theo hướng dẫn.

Từ những kết quả đạt được trên đây bài thuốc Dược liệu trị á sừng viêm da cơ địa, vẩy nến được giới chuyên môn đánh giá rất cao và cho áp dụng đại trà tại các phòng khám,trung tâm thừa kế y học cổ truyền trên toàn quốc giúp cho hàng nghìn người thoát khỏi căn bệnh á sừng viêm da cơ địa.

Trên đây là những ý kiến đánh giá dưới góc độ chuyên môn nhằm giúp cho mọi người biết đến bài thuốc điều trị an toàn hiệu quả,giảm thiểu chi phí thời gian điều trị và an toàn cho da.

Trần Văn Tính

Theo Tạp chí dược liệu và sức khỏe